Η συμφωνία επετεύχθη έπειτα από πολύωρες διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ και των διαπραγματευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, προκειμένου να οριστικοποιηθεί το ευρωπαϊκό σκέλος του εμπορικού πλαισίου που είχε συμφωνηθεί κατ’ αρχήν με την Ουάσιγκτον τον περασμένο Ιούλιο καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε προειδοποιήσει με επιβολή υψηλότερων δασμών εάν δεν ολοκληρωνόταν η διαδικασία έως τις 4 Ιουλίου.
Η εμπορική συμφωνία είχε συμφωνηθεί πολιτικά στη συνάντηση του Τραμπ με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο Τέρνμπερι της Σκωτίας, ωστόσο απέμενε η τελική έγκριση και η διαμόρφωση του νομικού κειμένου από την ευρωπαϊκή πλευρά.
«Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση τηρεί τις δεσμεύσεις της», δήλωσε ο υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου, Μιχάλης Δαμιανός, καθώς η Λευκωσία ασκεί το τρέχον εξάμηνο την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ.
«Η διατήρηση μιας σταθερής, προβλέψιμης και ισορροπημένης διατλαντικής συνεργασίας είναι προς το συμφέρον και των δύο πλευρών», πρόσθεσε.
Η πίεση από τις αμερικανικές απειλές για νέους δασμούς
Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε εντείνει τις πιέσεις προς τις Βρυξέλλες τις τελευταίες εβδομάδες, προειδοποιώντας ότι σε περίπτωση μη ολοκλήρωσης της συμφωνίας έως τις 4 Ιουλίου, οι ΗΠΑ θα προχωρούσαν σε ακόμη υψηλότερους δασμούς στα ευρωπαϊκά προϊόντα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε ήδη ανακοινώσει πρόθεση αύξησης των δασμών στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα και φορτηγά από το 15% στο 25%, ενώ οι επιβαρύνσεις σε χάλυβα, αλουμίνιο και ανταλλακτικά αυτοκινήτων είχαν επιβαρύνει σημαντικά το εμπορικό κλίμα μεταξύ των δύο πλευρών του Ατλαντικού.
Παρά τις προσπάθειες της ΕΕ να ενισχύσει τις εμπορικές της σχέσεις με άλλες αγορές, οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να διατηρήσουν σταθερές τις σχέσεις με τον μεγαλύτερο εμπορικό τους εταίρο, καθώς το διμερές εμπόριο ΕΕ–ΗΠΑ αποτιμάται σε περίπου 1,6 τρισ. ευρώ.
Τι προβλέπει η συμφωνία
Η συμφωνία προβλέπει την επιβολή αμερικανικών δασμών 15% στα περισσότερα ευρωπαϊκά προϊόντα, ποσοστό που η ΕΕ αποδέχθηκε προκειμένου να αποφευχθεί μια ευρύτερη εμπορική σύγκρουση.
Παράλληλα:
H ΕΕ δεσμεύεται για επενδύσεις ύψους 514 δισ. ευρώ στις Ηνωμένες Πολιτείες,
μειώνονται οι δασμοί 25% που είχαν επιβληθεί στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα τον Απρίλιο του 2025,
προβλέπονται μηχανισμοί παρακολούθησης και δυνατότητα αναστολής μέρους της συμφωνίας σε περίπτωση που οι ΗΠΑ δεν τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Μπέρντ Λάνγκε, υποστήριξε ότι η τελική συμφωνία περιλαμβάνει «σημαντικές ασφαλιστικές δικλείδες» για την προστασία της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Οι υποχωρήσεις που ξεμπλόκαραν τη συμφωνία
Για να επιτευχθεί ο συμβιβασμός, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποχώρησε σε ορισμένα σημεία που προκαλούσαν αντιδράσεις από την αμερικανική πλευρά.
Συγκεκριμένα:
αποσύρθηκε η λεγόμενη «ρήτρα sunrise», σύμφωνα με την οποία οι ευρωπαϊκές παραχωρήσεις θα ενεργοποιούνταν μόνο αφού οι ΗΠΑ υλοποιούσαν πλήρως τις δεσμεύσεις τους,
η «ρήτρα sunset», που προέβλεπε λήξη της συμφωνίας το 2028 εάν δεν ανανεωνόταν, μετατέθηκε έως το τέλος του 2029,
οι ΗΠΑ έλαβαν χρονικό περιθώριο έως το τέλος του έτους για να περιορίσουν πρόσθετους δασμούς στον χάλυβα πάνω από το 15%.
Η προσωρινή συμφωνία αναμένεται πλέον να ανοίξει τον δρόμο για την οριστική επικύρωση του εμπορικού πλαισίου, με στόχο να τερματιστεί μια παρατεταμένη περίοδος αβεβαιότητας στις διατλαντικές εμπορικές σχέσεις.